Maliye
Bakanlığından :
GİDER
VERGİLERİ GENEL TEBLİĞİ
SERİ
NO: 84
21/02/2007 tarihli ve 5582 sayılı Konut Finansmanı
Sistemine İlişkin Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanun1 ile 13/7/1956 tarihli ve 6802 sayılı Gider Vergileri
Kanununun2 29 uncu maddesinde yapılan değişiklikler uyarınca
konut finansmanı sistemi kapsamında yapılacak işlemlerde, banka ve sigorta
muameleleri vergisi (B.S.M.V) istisnası uygulanmasına ilişkin açıklamalar bu Tebliğin
konusunu oluşturmaktadır. Bu
Tebliğde yer alan; a) Konut finansmanı,
28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası
Kanununun3
38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut
finansmanını, b)
Konut finansmanı
kuruluşları, 2499
sayılı Kanunun 38/A maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan konut
finansmanı kuruluşlarını, c)
Konut finansmanı
fonu,
2499 sayılı Kanunun 38/B maddesinde tanımlanan konut finansmanı
fonunu, d)
İpotek finansmanı
kuruluşları, 2499
sayılı Kanunun 39/A maddesinde tanımlanan ipotek finansmanı
kuruluşlarını, e) Tüketici,
23/02/1995 tarihli ve 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında
Kanunun4
3 üncü maddesinin (e) bendinde tanımlanan
tüketiciyi, ifade
etmektedir. 1- 5582
sayılı Kanun ile 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununda Yapılan
Düzenlemeler ve İstisna Uygulamaları 5582 sayılı Kanunun 6/3/2007 tarihinde yürürlüğe
giren 30 uncu maddesi ile 6802 sayılı Gider Vergileri Kanununun
“İstisnalar” başlıklı 29 uncu maddesinin (i) ve (u) bentleri değiştirilmiş
ve maddeye (y) bendi eklenmiştir. Söz konusu bentlerde yapılan
düzenlemelere ilişkin açıklamalar aşağıda yer
almaktadır. a) 6802 Sayılı Kanunun 29/i Maddesinde
Düzenlenen İstisna 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin 5582 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesi ile değiştirilen (i) bendinde; “Emeklilik
sözleşmeleri, hayat sigortaları (hayat sigortalarında ferdi kaza, hastalık
sonucu maluliyet ve tehlikeli hastalıklar teminatlarının da ek teminat
olarak verildiği sözleşmeler dahil) ve sağlık sigortaları ile ihracata ait
nakliyat sigortalarında ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A
maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan konut finansmanı kapsamında
yapılan sigortalarda sözleşme ve poliçe üzerinden alınan paralar”
hükmü yer almaktadır. Maddede yapılan düzenleme gereğince, sigorta
şirketleri tarafından konut finansmanı kapsamında yapılacak sigorta
sözleşme ve poliçeleri dolayısıyla lehe alınan paralar, 6/3/2007
tarihinden itibaren B.S.M.V’den istisna
olacaktır. b) 6802
Sayılı Kanunun 29/u Maddesinde Düzenlenen
İstisna 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin 5582 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesi ile değiştirilen (u) bendinde; “Bankalar, sigorta
şirketleri, emeklilik şirketleri ve ipotek finansmanı
kuruluşlarının kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada
çıkardıkları hisse senetlerinin itibarî değerlerinin üzerinde elden
çıkarılması sonucu kendi lehlerine kalan paralar” hükmü yer
almaktadır. Bu bentte yapılan düzenlemeyle, ipotek finansmanı
kuruluşlarının, kuruluşlarında veya sermayelerini artırdıkları sırada
çıkardıkları hisse senetlerinin itibarî değerlerinin üzerinde elden
çıkarılması sonucu lehlerine kalan paralar, 6/3/2007 tarihinden itibaren
B.S.M.V’den istisna
olacaktır. c) 6802
Sayılı Kanunun 29/y Maddesinde Düzenlenen
İstisna 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine 5582 sayılı
Kanunun 30 uncu maddesiyle eklenen (y) bendinde; “İpotek finansmanı
kuruluşlarının, konut finansmanı kuruluşlarının ve konut finansmanı
fonlarının, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 38/A maddesinin birinci
fıkrasında tanımlanan konut finansmanı kapsamında yaptıkları tüm işlemler
dolayısıyla lehe alınan paralar” hükmü yer
almaktadır. Bu bent hükmü uyarınca, ipotek finansmanı
kuruluşlarının, konut finansmanı kuruluşlarının ve konut finansmanı
fonlarının, konut finansmanı kapsamında yaptıkları işlemler dolayısıyla
lehe alacakları paralar (krediyi kullanandan alınan erken ödeme,
istihbarat, ekspertiz ücretleri vb. dahil), 6/3/2007 tarihinden itibaren
B.S.M.V’den istisna olacaktır.
5582 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile 2499 sayılı Kanuna eklenen 38/A
maddesinin birinci fıkrasında; “Konut finansmanı, konut edinmeleri
amacıyla tüketicilere kredi kullandırılması, konutların finansal kiralama yoluyla tüketicilere kiralanması,
sahip oldukları konutların teminatı altında tüketicilere kredi
kullandırılmasıdır. Bu kapsamdaki kredilerin yeniden finansmanı amacıyla
kullandırılan krediler de konut finansmanı kapsamındadır.” hükmü ile konut
finansmanı tanımlanmıştır. Ayrıca, aynı maddenin ikinci fıkrasında konut
finansmanı kuruluşları belirtilmiştir. Buna göre; konut finansmanı
kuruluşları, konut finansmanı amacıyla doğrudan tüketiciye kredi
kullandıran ya da finansal kiralama yapan bankalar ile Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından konut finansmanı faaliyetinde
bulunması uygun görülen finansal kiralama
şirketleri ve finansman şirketleridir. 2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinin birinci
fıkrasında yer alan tüketiciler ifadesi, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması
Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin (e) bendinde; bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki
olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişiler şeklinde tanımlanmıştır.
Bu hükümlere göre 6802 sayılı Kanunun 29/y
maddesinde yer alan istisna hükmünün, konut finansmanı kuruluşlarının
yukarıda tanımı bulunan tüketici kapsamına giren kişilerle, konut finansmanı kapsamında
yaptıkları işlemler dolayısıyla lehe aldıkları paralara uygulanması
gerekmektedir. Ticari veya mesleki amaçlarla edinilen bir konuta ilişkin
olarak kullandırılan krediler dolayısıyla lehe kalan paralara, konut
teminatlı olarak verilen bir kredinin kısmen veya tamamen mesleki ya da ticari amaçla kullanılması halinde bu kredi
dolayısıyla lehe kalan paralara, B.S.M.V istisnası uygulanması mümkün
değildir. Yukarıda yer alan
hükümler ve açıklamalar çerçevesinde ; - kurumlar vergisinden
muaf olsun olmasın kazançları kurumlar vergisinin konusuna giren
mükelleflerin, ticaret şirketlerinin veya ticari amaçla kurulmuş ortaklık
ya da işletmelerin; gerek konut edinme amacıyla
kullandığı krediler gerekse sahip olduğu konutu teminat göstermek
suretiyle kullandığı krediler dolayısıyla lehe kalan paralara,
- gerçek kişilerin;
mesleki veya ticari amaçla kullanacağı konutları edinmek için aldığı
krediler, sahip olduğu konutu teminat göstererek aldığı ve kısmen veya
tamamen mesleki ya da ticari amaçla kullandığı
krediler dolayısıyla lehe kalan paralara, 6802 sayılı Kanunun
29/y maddesindeki istisna
hükmünün uygulanması mümkün değildir. 2499 sayılı Kanunun
38/A maddesinde tanımlanan konut
finansmanı kapsamında, B.S.M.V istisnası uygulanması gereken işlemler
aşağıda yer almaktadır. - Konut
edinmeleri amacıyla tüketicilere kredi
kullandırılması Konut finansmanı kuruluşları tarafından
tüketicilere, konut edinmeleri amacıyla, konut finansmanı kapsamında
kullandırılan kredilere ilişkin lehe alınan paralar, B.S.M.V’den istisnadır. Örnek
1 (X) Bankası tarafından konut edinimi amacıyla bayan
(C)’ye 120.000-YTL tutarında 120 ay vadeli ipotekli konut kredisi
kullandırılmıştır. Bu kredinin taksit tutarı 1.500-YTL olarak
belirlenmiştir. (X) Bankasının, taksit dönemlerinde faiz, komisyon ve
benzeri adlarla lehe aldığı paranın 500-YTL olması halinde, bu tutarın
tamamı B.S.M.V’den istisna
olacaktır. Ancak bayan (C) konut finansmanı kapsamında
kullandığı kredi ile sahip olduğu konutu, mesleki ya da ticari bir amaçla kullanırsa, bu krediye ilişkin
(X) bankasının lehe aldığı 500-YTL, B.S.M.V’ye
tabi olacaktır. - Sahip
oldukları konutların teminatı altında tüketicilere kredi
kullandırılması Konut finansmanı kuruluşları tarafından
tüketicilere, sahip oldukları konutların teminatı altında kullandırılan
krediler dolayısıyla lehe alınan paralar, B.S.M.V’den istisnadır. Ancak, tüketicinin kendisinin
sahip olmadığı konutların teminatı altında kullandırılan krediler
dolayısıyla lehe alınan paralara B.S.M.V istisnası uygulanması mümkün
değildir. Öte yandan, tüketicilerin ortak mülkiyet şeklinde
sahip olduğu bir konuttaki hissesinin konut finansmanı kapsamında, ilgili yasal düzenlemeler
çerçevesinde “konut olarak” teminat gösterilebilmesinin mümkün olması
halinde, B.S.M.V istisnası uygulanacaktır. 2499 sayılı Kanunun 38/A maddesinde belirtilen
“sahip oldukları konutların teminatı altında tüketicilere kredi
kullandırılması” işleminde; 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin (y)
bendi kapsamında uygulanacak istisnaya ilişkin tutarın (krediyi
kullanandan alınan erken ödeme, istihbarat, ekspertiz ücretleri vb. dahil)
hesaplanmasında, kullandırılan toplam kredinin, teminat olarak gösterilen
konut değerine isabet eden kısmının dikkate alınması gerekmektedir. Konut
değerinin hesaplamaya dahil edilecek tutarında, kredi kullandırılan
tüketicinin konuttaki hisse payı dikkate alınır. Söz konusu istisna
tutarının hesaplanmasına ilişkin örnek aşağıda yer
almaktadır. Örnek
2 5582 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra (Y)
Bankası tarafından tüketici bay (X)’e, tamamına sahip olduğu konutun
teminatı altında konut edinme amacı dışında kredi kullandırılmıştır. Bay
(X)’in sahip olduğu ve teminat olarak gösterdiği konutun değeri
100.000-YTL, toplam kredi tutarı 150.000-YTL, kredinin vadesi 240 ay ve
taksit tutarı 1.250-YTL olarak belirlenmiştir. (Y) Bankasının, taksit
dönemlerinde faiz, komisyon ve benzeri adlarla lehe aldığı paranın 600-YTL
olması halinde, bu tutarın aşağıda belirtilen şekilde tespit edilen 2/3
oranındaki kısmına B.S.M.V istisnası uygulanacaktır. Konutun Değeri / Toplam Kredi = 100.000/150.000 =
2/3
Bu durumda, (Y) Bankasının taksit dönemlerinde lehe
alacağı 600-YTL’nin (600x2/3=) 400-YTL’lik kısmı, 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin
(y) bendi hükmü uyarınca B.S.M.V’den istisna
olacak, kalan (600-400=) 200-YTL’lik kısmı ise
B.S.M.V’ye tabi olacaktır.
Öte yandan bay (X)’in teminat olarak gösterdiği
konutun % 50 oranında hissesine sahip olması halinde, istisnaya tabi
olacak/olmayacak lehe alınan paralar aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.
Konutun Değeri / Toplam Kredi = (100.000x0,50=)
50.000/150.000 = 1/3 B.S.M.V’den İstisna
Olacak Lehe Alınan Para Tutarı = 600 x 1/3 = 200-YTL B.S.M.V’ye Tabi Olacak
Lehe Alınan Para Tutarı = 600-200 = 400-YTL Bay (X)’in, (Y) Bankasından aldığı 150.000-YTL’lik kredinin tamamını veya bir kısmını mesleki
ya da ticari amaçla kullanması halinde, bu kredi
ile ilgili olarak lehe kalan paralara 6802 sayılı Kanunun 29/y maddesinde
yer alan istisnanın uygulanması mümkün değildir. Örnek
3 (K) Limited Şirketi sahip
olduğu bir konutu teminat göstermek suretiyle (T) Bankasından 100.000-YTL
kredi kullanmıştır. Söz konusu kredi kullanımı nedeniyle (T) Bankası
lehine kalan paralara 6802 sayılı Kanunun 29/y maddesinde yer alan istisna
uygulanmayacaktır. 2. 2499
sayılı Kanunun Geçici 11 inci Maddesi Kapsamında B.S.M.V İstisnası
Uygulaması 5582 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile 2499 sayılı Kanuna eklenen ve 6/3/2007 tarihinde yürürlüğe
giren geçici 11 inci maddede; “Bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce
düzenlenmiş bulunan ve bu Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrasında yer
alan konut finansmanı tanımına uyan kredi ve finansal kiralama sözleşmelerinin tarafı olan
tüketiciler, bu maddenin yürürlüğe girmesini takiben üç ay içerisinde,
sözleşmenin yapılmış bulunduğu konut finansmanı kuruluşuna başvuruda
bulunarak, sözleşme konusu işlemin, bu Kanunun 38/A maddesinde yer alan
konut finansmanı tanımı kapsamı dışında değerlendirilmesi talebinde
bulunabilirler. Süresi içinde talepte bulunmayan tüketicilerin, bu
maddenin yürürlüğe girmesinden önce düzenlenmiş bulunan sözleşmeleri, bu
Kanunun 38/A maddesinin birinci fıkrası kapsamında kabul edilir…”
hükümleri yer almaktadır. 2499
sayılı Kanunun geçici 11 inci maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce
düzenlenen ve konut finansmanı tanımına uyan kredi sözleşmeleri, 5582
sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren konut finansmanı
kapsamında kabul edilmektedir. Bu nedenle, konut finansmanı kapsamında
kabul edilen kredi sözleşmeleri dolayısıyla 5582 sayılı Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren tahakkuk ettirilen faiz ve benzeri lehe alınan
paraların tamamına, 6802 sayılı Kanunun 29 uncu maddesinin (y) bendi hükmü
uyarınca B.S.M.V istisnası uygulanması gerekmektedir.
Buna
göre; 6/3/2007 tarihinden önce düzenlenen ve konut finansmanı tanımına
uyan kredi sözleşmeleri dolayısıyla bu tarihten itibaren lehe alınan
paralar, B.S.M.V’den istisnadır. Ancak,
tüketicilerin 6/3/2007 tarihini takip eden üç aylık sürenin sonu
itibariyle, söz konusu kredi sözleşmelerinin konut finansmanı tanımı
kapsamı dışında değerlendirilmesi talebinde bulunmuş olmaları halinde, bu
sözleşmeler dolayısıyla lehe alınan paralara, B.S.M.V istisnası
uygulanması mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu şekilde başvuruda
bulunan tüketicilerin kredi sözleşmeleri dolayısıyla bankalar tarafından
lehe alınan paralara uygulanan istisnalar nedeniyle beyan olunmayan
B.S.M.V tutarları, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri çerçevesinde
hesaplanacak ceza ve gecikme faizi ile birlikte krediyi veren
mükelleflerden aranacaktır. Tebliğ olunur. ––––––––––––––––––––––– 1 6/3/2007 tarihli ve 26454 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 2 23/7/1956 tarihli ve 9362 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 3 30/7/1981 tarihli ve 17416 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 4 8/3/1995 tarihli ve 22221 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. | ||||||